کمبود گازوئیل با تنش هرمز به مرز هشدار رسید؛ آژانس انرژی کاهش ۱.۷ میلیون بشکه‌ای دسترسی روزانه جهان را اعلام کرد و قیمت گازوئیل در آمریکا با افت ذخایر به بالاترین سطح از سال ۱۹۹۴ رسید.
همزمان با تنش آمریکا و ایران، گازوئیل به نشانه آشفتگی بازار انرژی جهان تبدیل شده است؛ عرضه کم شده، قیمت‌ها به سقف‌های کم‌سابقه رسیده و نگرانی از سرایت گرانی به حمل‌ونقل، کشتیرانی، کشاورزی، صنعت، قیمت کالاها و تورم بالا گرفته است.کاهش ۱.۷ میلیون بشکه‌ای؛ گازوئیل کمیاب شدداده‌های دیروز آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد دسترسی جهانی به گازوئیل و فرآورده‌های میان‌تقطیر در سه‌ماهه دوم امسال حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز و در سه‌ماهه سوم حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز نسبت به سال قبل کاهش یافته است. یعنی مسئله فقط نوسان قیمت نیست؛ عرضه آب می‌رود و تقاضا هنوز عقب نکشیده است.
قیمت گازوئیل تقریباً دو برابر نفت خام
قیمت عمده‌فروشی مرجع گازوئیل در اروپا و آمریکا به نزدیک ۲۲۰ دلار برای هر بشکه رسیده و در سنگاپور از ۲۰۰ دلار عبور کرده است. قیمت جهانی گازوئیل نزدیک به دو برابر نفت خام رسیده؛ یعنی بازار برای سوختی که موتور اقتصاد را می‌چرخاند، بهای سنگین‌تری می‌پردازد.۷۰۰ هزار بشکه از صادرات جهانی حذف شدصادرات جهانی گازوئیل و فرآورده‌های میان‌تقطیر در سپتامبر حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز نسبت به سال قبل کاهش یافت. صادرات مشترک روسیه و خاورمیانه نیز حدود ۱.۳ میلیون بشکه در روز کم شد و به حدود ۸۲۰ هزار بشکه در روز رسید. ضربه‌ها همزمان به صادرکنندگان اصلی، مسیرهای حمل و بازارهای مصرف وارد شده است.
ذخایر گازوئیل آمریکا ۱۳ درصد زیر میانگین پنج ساله
در آمریکا، مخازن فرآورده‌های میان‌تقطیر شامل گازوئیل در هفته منتهی به ۱۱ سپتامبر حدود ۱۳ درصد کمتر از میانگین پنج سال گذشته بود.متوسط قیمت خرده‌فروشی گازوئیل به ۶.۳۰ دلار برای هر گالن رسید که بالاترین سطح اسمی از آغاز انتشار این داده‌ها در ۱۹۹۴ است.پالایشگاه‌های آمریکا با ۹۷ درصد ظرفیت کار می‌کنند و تولید فرآورده‌های میان‌تقطیر از ژانویه تا اوت ۲۰۲۶ حدود ۵ میلیون بشکه در روز بوده؛ بالاترین سطح از ۲۰۱۹. یعنی پالایشگاه‌ها با تمام توان کار می‌کنند، اما بازار همچنان کمبود را حس می‌کند.تنگه هرمز؛ گلوگاه ۲۰ میلیون بشکه‌ایاهمیت اختلال وقتی بیشتر می‌شود که پای تنگه هرمز به میان می‌آید. سال گذشته حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز نفت و فرآورده‌های نفتی از این آبراه عبور کرد؛ تقریباً یک‌چهارم تجارت نفت منتقل‌شده با کشتی در جهان. نزدیک ۸۰ درصد این جریان به بازارهای آسیایی رفت. تنگه هرمز فقط یک مسیر آبی نیست؛ شریان حیاتی انرژی جهان است. همین موقعیت باعث شده هر نشانه تنش در این آبراه، پیش از رسیدن به بازارهای دور و نزدیک، قیمت گازوئیل و هزینه کشتیرانی را بالا ببرد و فشار بر اقتصاد مصرف‌کنندگان را چند برابر کند.
ترمز تقاضا در اروپا و فشار بر سفره مردم
جورج شو، تحلیلگر ارشد بازار فرآورده‌های نفتی شرکت کپلر، می‌گوید بالا رفتن قیمت گازوئیل هم نشانه فشار شدید بر عرضه است و هم بازتاب نگرانی از ادامه تنش‌ها و افزایش هزینه حمل. او با اشاره به اینکه گرانی، تقاضا را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد، نمونه اروپا را می‌آورد؛ جایی که مصرف گازوئیل در دوره‌های گرانی کاهش یافته است.این تحلیلگر هشدار می‌دهد ادامه بحران هزینه حمل‌ونقل، تولید و کشتیرانی را بالا می‌برد و بعد نوبت به قیمت کالاها و تورم می‌رسد؛ چون گازوئیل سوختی است که در بخش‌های گسترده‌ای از اقتصاد به‌سختی جایگزین دارد.برنده و بازنده مشخص شدبرخی اقتصادهای ثروتمند برای کم کردن فشار بر مصرف‌کننده به تخفیف‌های مالیاتی روی آورده‌اند. شرکت‌های پالایش از بالا رفتن حاشیه سود سود می‌برند، اما بار اصلی افزایش هزینه سوخت و پیامدهای آن بر وضعیت اقتصادی عمومی بر دوش مصرف‌کننده می‌افتد.ادامه گرانی در حالی است که ابهام درباره عرضه جهانی نفت و فرآورده‌های نفتی ادامه دارد، تحولات سیاسی منطقه فشار بر بازارها را بیشتر کرده و بازار گازوئیل به دلیل هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های انرژی روسیه و اوکراین آبستن نوسان‌های تازه است. از همین رو بحران گازوئیل صرفا یک خبر نفتی نیست؛ اگر مهار نشود، می‌تواند به موجی جهانی از گرانی و تورم تبدیل شود.
منبع: فارس
