به گزارش دلوارنامه، بازار جهانی نفت در هفته منتهی به ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶، روزهایی پرنوسان را پشت سر گذاشت. در شرایطی که افزایش صادرات نفت از خاورمیانه و نگرانی از مازاد عرضه جهانی فشار قابلتوجهی بر قیمتها وارد کرد، تداوم تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه خلیج فارس مانع از سقوط بیشتر بهای نفت شد. نتیجه این تحولات، ثبت سومین هفته متوالی کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی بود؛ اتفاقی که میتواند بر درآمد کشورهای صادرکننده نفت، از جمله ایران، و همچنین چشمانداز بازار انرژی در هفته پیش رو تأثیرگذار باشد.
در پایان معاملات روز جمعه ۲۰ نوامبر، نفت برنت با رشد روزانه ۰.۶۴ درصدی در سطح ۹۲.۵۷ دلار در هر بشکه قرار گرفت. نفت خام وستتگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با افزایش ۰.۹۳ درصدی، به ۸۳.۹۸ دلار رسید. با وجود رشد قیمت در آخرین روز معاملاتی هفته، هر دو شاخص همچنان در مسیر ثبت بازدهی هفتگی منفی قرار داشتند.
بررسی مهمترین تحولات بازار نفت در هفته گذشته
۱. افزایش عرضه و نگرانی از مازاد نفت
یکی از مهمترین عوامل فشار بر قیمت نفت، افزایش جریان صادرات نفت از خاورمیانه بود. بازگشت تدریجی محمولههای نفتی به مسیرهای صادراتی و بهبود انتقال نفت از تنگه هرمز باعث شد نگرانی معاملهگران درباره کمبود عرضه کاهش پیدا کند.
آژانس بینالمللی انرژی نیز با اشاره به بهبود عرضه، از احتمال شکلگیری مازاد قابلتوجه نفت در سهماهه چهارم سال ۲۰۲۶ خبر داده است. برآورد این نهاد نشان میدهد عرضه جهانی میتواند حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز بیشتر از تقاضا باشد. چنین شرایطی معمولاً به معنای افزایش فشار فروش و محدود شدن ظرفیت رشد قیمتهاست.
۲. تنشهای خاورمیانه؛ عامل حمایت از قیمتها
در طرف مقابل، تحولات امنیتی خاورمیانه همچنان یکی از مهمترین عوامل حفظ قیمت نفت در سطوح بالاست. گزارشهایی درباره حملات به کشتیهای تجاری، تهدید بنادر عربستان و حوادث دریایی در محدوده تنگه هرمز منتشر شد.
اهمیت این تحولات از آن جهت است که تنگه هرمز یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان محسوب میشود. هرگونه اختلال گسترده در عبور نفتکشها میتواند هزینه حملونقل و بیمه محمولههای نفتی را افزایش دهد و حتی در صورت نبود کمبود واقعی نفت، قیمتها را با جهش مواجه کند.
بنابراین، بازار نفت در هفته گذشته میان دو نیروی متضاد قرار داشت: افزایش عرضه از یک طرف و ریسکهای امنیتی از طرف دیگر.
۳. ذخایر نفت آمریکا؛ سیگنالی برای معاملهگران
یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر بازار، انتشار اطلاعات مربوط به ذخایر نفت خام و فرآوردههای نفتی آمریکا بود. طبق گزارش منتشرشده در ۱۸ نوامبر، ذخایر نفت خام آمریکا ۳.۴ میلیون بشکه افزایش یافت. ذخایر بنزین نیز ۵.۲ میلیون بشکه و ذخایر فرآوردههای میانتقطیر ۱.۶ میلیون بشکه بیشتر شد.
افزایش ذخایر معمولاً نشاندهنده ضعف نسبی تقاضا یا بالاتر بودن عرضه از میزان مصرف است و میتواند بهعنوان سیگنالی منفی برای قیمت نفت ارزیابی شود.
پیشبینی بازار نفت در هفته آینده؛ ۲۳ تا ۲۹ نوامبر
انتظار میرود بازار نفت در هفته آینده همچنان تحت تأثیر سه عامل اصلی، یعنی وضعیت عرضه جهانی، تحولات خاورمیانه و تصمیمات اوپکپلاس قرار داشته باشد.
سناریوی نخست؛ احتمال ادامه روند نزولی: اگر صادرات نفت خاورمیانه بدون اختلال ادامه پیدا کند و آمار ذخایر آمریکا نیز افزایش بیشتری را نشان دهد، احتمال دارد قیمت نفت برنت با فشار فروش مواجه شود. در این شرایط، کاهش نگرانیهای ژئوپلیتیکی میتواند زمینه عقبنشینی بیشتر قیمتها را فراهم کند.
سناریوی دوم؛ بازگشت قیمتها به مسیر صعودی: در صورتی که تنشهای امنیتی در خلیج فارس افزایش پیدا کند یا اختلال جدی در مسیر انتقال نفت رخ دهد، احتمال رشد مجدد قیمتها وجود خواهد داشت. بازار نفت بهویژه نسبت به هرگونه تهدید علیه تنگه هرمز حساسیت بالایی دارد.
سناریوی سوم؛ نوسان محدود و انتظار برای تصمیم اوپکپلاس: نشست وزیران اوپکپلاس در ۲۹ نوامبر برای تعیین سیاست تولید سال ۲۰۲۷ یکی از مهمترین رویدادهای هفته آینده خواهد بود. هرگونه نشانه از محدودیت تولید یا تلاش برای مدیریت مازاد عرضه میتواند از قیمت نفت حمایت کند؛ در مقابل، تأکید بر افزایش تولید ممکن است فشار نزولی را تشدید کند.
تأثیر تحولات بازار جهانی بر نفت ایران
برای ایران، تحولات بازار جهانی نفت از دو جهت اهمیت دارد. نخست، قیمت جهانی نفت مستقیماً بر ارزش بالقوه صادرات نفت و درآمدهای ارزی تأثیر میگذارد. دوم، افزایش یا کاهش ریسکهای ژئوپلیتیکی میتواند هزینه حملونقل، بیمه و شرایط تجارت نفت در منطقه را تغییر دهد.
اگر قیمت جهانی نفت در مسیر نزولی قرار بگیرد، حفظ سطح درآمدهای نفتی برای کشورهای صادرکننده اهمیت بیشتری پیدا میکند. در مقابل، افزایش قیمتها در اثر تنشهای منطقهای لزوماً به معنای افزایش متناسب درآمد صادراتی نیست؛ زیرا حجم صادرات، تخفیفهای فروش و هزینههای انتقال نیز نقش تعیینکنندهای دارند.
جمعبندی؛ هفتهای حساس برای بازار انرژی
در مجموع، چشمانداز بازار نفت در هفته ۲۳ تا ۲۹ نوامبر همچنان با عدم قطعیت همراه است. از یک طرف، افزایش عرضه و احتمال مازاد جهانی نفت میتواند مانع رشد قیمتها شود و از طرف دیگر، تنشهای خاورمیانه و تصمیمات اوپکپلاس ظرفیت تغییر مسیر بازار را دارند.
به نظر میرسد معاملهگران در هفته آینده بیش از هر چیز به تحولات تنگه هرمز، آمار ذخایر نفت آمریکا و نتیجه نشست اوپکپلاس توجه کنند. در چنین شرایطی، احتمال تداوم نوسانات قیمت نفت بالا خواهد بود و هنوز نمیتوان از شکلگیری یک روند صعودی یا نزولی پایدار با اطمینان سخن گفت.